خلاقیت در کلاس

                                                       اثربخشي آموزشي

چكيده

    ضرورت آموزش به صورت يك امر طبيعي درآمده است. پيشرفت و توسعه سازمان ها و موسسات درگرو ارتقاي سطح دانش، مهارت، رفتار و بينش منابع انساني است. برهمين اساس، اكثر سازمان ها دوره هاي آموزش موجود در داخل يا خارج از كشور براي كاركنان خود برگزار مي‌كنند و اجراي هر دوره متضمن سرمايه گذاري هنگفت است لذا آگاهي از ميزان اثربخشي دوره هاي آموزشي و بازدهي حاصل از آنها براي مديران بسيار بااهميت است.
    ارزشيابي يكي از مهم ترين مراحل برنامه ريزي آموزشي است كه انجام صحيح آن اطلاعات بسيار مفيدي را درباره چگونگي طرح ريزي و اجراي برنامه هاي آموزشي دراختيار مي گذارد و مبناي مفيدي جهت ارزيابي عملكرد آموزشي مراكز آموزشي به دست مي دهد.
   اگر اهداف را به صورت وضع مطلوب سازمان در آينده تعريف كنيم، اثربخشي سازمان عبارت است از درجه يا ميزاني كه سازمان ها به هدف هاي موردنظر خود نائل مي آيند (ريچارد دفت، 1377)
  پيتر دراكر صاحب نظر بنام مديريت، اثربخشي را انجام كار درست تعريف كرده است. تعاريف ديگري هم چون اصلاح رويه هاي مديريت، كسب موفقيت، توليد ايده هاي جديد، تقويت ارزش هاي سازماني،        

  تفكرگروهي، مشاركت و مواردي از اين قبيل از جمله تعابيري هستند كه در مديريت معادل با اثربخشي به كار مي روند (سلطاني، 1380).
تعابيري كه باتوجه به مفاهيم بالا مي توان براي اثربخشي آموزشي ابراز داشت عبارتند از:

*   تعيين ميزان تحقق اهداف آموزشي
*   تعيين نتايج قابل مشاهده از كارآموزان در آموزش هاي اجراشده
*   تعيين ميزان انطباق رفتار كارآموزان با انتظارات نقش سازماني آنها
*   تعيين ميزان درست انجام دادن كار كه موردنظر آموزش بوده است
*   تعيين ميزان توانايي ايجادشده در اثر آموزشها براي دستيابي به اهداف
*   تعيين ميزان ارزش افزوده آموزشي
*   تعيين ميزان بهبود شاخصهاي موفقيت كسب و كار.

    مقدمه
     مفهوم اثربخشي در مديريت با تغيير ميزان موفقيت نتايج حاصل از كار بايد مهم ترين هدف مدير باشد. بازدهي كار يك مدير نيز بايد ازطريق صادره هاي مديريت سنجيده شود نه ميزان وارده ها يعني موفقيت هاي كاري او، نه مجموعه كارهايي كه به وي محول مي شود يا در روز انجام مي دهد. اثربخشي چيزي است كه از راه اعمال صحيح مديريت به دست مي آورد و انجام مي دهد. اثربخشي چيزي است كه مدير از راه اعمال صحيح مديريت به دست مي آورد و به صورت بازده كار ارائه مي كند. تعريف اثربخشي عبارت است از ميزان موفقيت مدير در زمينه بازدهي و نتايج كاري است كه به او محول شده است.
درمورد مفهوم اثربخشي آموزشي تعريف جامع و مشخصي وجود ندارد زيرا فرايند دستيابي به آن، كار دشواري است. ارزيابي اثربخشي آموزشي يعني اينكه تاحدودي تعيين كنيم آموزش هاي انجام شده تاچه حد به ايجاد مهارت هاي موردنياز سازمان به صورت عملي و كاربردي منجر شده است. ارزيابي اثربخشي آموزش يعني:
   تعيين ميزان تحقق اهداف آموزشي، تعيين نتايج قابل مشاهده از كارآموزان در اثر آموزش هاي اجراشده، تعيين ميزان انطباق رفتار كارآموزان با انتظارات نقش سازماني، تعيين ميزان درست انجام دادن كار كه موردنظر آموزش بوده است، تعيين ميزان توانايي هاي ايجادشده در اثر آموزش ها براي دستيابي به هدف ها.
   باتوجه به مباحث بالا بايد گفت كه اثربخشي آموزشي ازطريق بررسي كارايي درون و بروني نظام آموزش سازماني تعيين مي گردد. يعني اگر بتوانيم كارايي دروني و بروني سيستم آموزش سازمان ها را اصلاح كنيم تقريباَ اثربخشي آموزش تضمين مي شود (ايرج سلطاني، تدبير).

    ارزشيابي

     ارزشيابي در لغت به مفهوم يافتن ارزشهاست، درواقع ارزشيابي قسمتي از فرايند بقاي انسان است به ترتيبي كه پيوسته درصدد ارزشيابي اعمال و تجربه هايي است تا عملكرد آينده، رضايت بيشتري را به دست آورد.
    ارزشيابي فرايندي پيچيده است كه در جستجوي عوامل مربوط به عملكرد و اثربخشي يك طرح يا پروژه مي پردازد تا انجام پذيري آن را تشخيص داده، راه حل هايي براي مشكلات اجرايي بيابد و پروژه ها و طرح هاي مفيدتري براي آينده طراحي كند. (درآمدي بر ارزشيابي فعاليت هاي آموزشي و ترويجي، 1373)
  در ارزيابي نظام هاي آموزشي معمولا مفاهيم كيفيت، كارايي و اثربخشي موردتوجه قرار مي گيرد. كيفيت با كارايي و اثربخشي رابطه مستقيم دارد. كيفيت نظام آموزشي عبارت است از ميزان تطابق وضعيت موجود با هريك از حالتهاي زير:
1 – استانداردها (معيارهاي ازقبل تعيين شده)؛
2 – رسالت، هدف و انتظارات (CRAFT, 1994).
  كيفيت نظام آموزشي را مي توان برمبناي هريك از عناصر (عوامل تشكيل دهنده) نظام آموزشي ارزيابي كرد.

عناصر آموزشي عبارتنداز:
     *     درونداد
     *     فرايند
     *     محصول
     *     برونداد

*     پيامد.
  براساس عناصر نظام آموزشي مي توان كيفيت را به شرح زير مطرح ساخت.
*    كيفيت دروندادها: عبارت است از ميزان تطابق دروندادهاي نظام (ويژگي هاي رفتار ورودي يادگيرندگان،      قابليت هاي مدرسان، برنامه درسي و غيره) با استانداردهاي ازقبل تعيين شده و هدف ها (انتظارات).
*  كيفيت فرايند: عبارت است از ميزان رضايت بخشي فرايندهاي ياددهي – يادگيري و ساير فرايندها (ساختي، سازماني و فرايند پشتيباني).
*   كيفيت محصول: عبارت است از اينكه تاچه اندازه بروندادهاي واسطه اي نظام (نتايج امتحانات نيم سال تحصيلي، ارتقاي از يك دوره به دوره بالاتر و...) رضايت بخش هستند. به عبارت ديگر، ميزان رضايت بخشي هريك از بروندادهاي واسطه اي مي تواند نمايان گر كيفيت نظام آموزشي باشد.
*  كيفيت بروندادها: عبارت است از اينكه تاچه اندازه نتايج نظام آموزشي (دانش آموختگان، نتايج پژوهش ها و آثار علمي ديگر، خدمات تخصصي عرضه شده) در مقايسه با استانداردهاي ازقبل تعيين شده يا اهداف و انتظارات رضايت بخش هستند.
*  كيفيت پيامدها: عبارت است از اينكه وضعيت اشتغال به كار و يا پيامد آموخته ها در شغل افراد (از ديدگاه خود و جامعه استفاده‌كننده از خدمات آنان) رضايت بخش است. (بازرگان، 1380)

فرايند ارزشيابي